Türk Mitolojisi Üzerine Yapılan Çalışmalar

Türk Mitolojisi Üzerine Yapılan Çalışmalar

Mitoloji, mitolojik olaylar, mitolojik varlıklar ortak kültürün ortaya çıkardığı ürünlerdir. Mitolojik olaylardan yola çıkarak, günümüz kültürüyle en eski zamanlar arasındaki bağ saptanabilir. Mitolojiler yaratıldıkları toplumun, dünyaya, olaylara, varlıklara, geleneklere, dine bakış açısıyla birlikte bir anlamda da o toplumun karakterini yansıtır.  Buradan hareketle Türk mitolojisinin incelenmesinin Türk kültür yapısına önemli katkıları olacağı bilinmelidir.

Mitolojik eserler ortaya çıktıkları kültür içinde zamanla değişip gelişerek varlıklarını sürdürmüşlerdir. İnsanların dilden dile dolaşarak anlattıkları eserler zaman içinde toplumsal ve kültürel yapının değişmesiyle farklılaşmaya uğramıştır. Bazı unsurlar eklenmiş var olan bazı unsurlar ise çıkartılmıştır. Zamanla değişime uğrasalar da mitolojik ögelere her zaman inanılmış, sahip çıkılmış ve mitolojik anlatımlar her zaman kutsal kabul edilmiştir.

Türk Dil Kurumu’nun hazırladığı Türkçe Sözlük de mitoloji şu şekilde tanımlanır: Geleneksel olarak yayılan veya toplumun hayal gücü etkisiyle biçim değiştiren, Tanrı, Tanrıça, evrenin doğuşu ile ilgili hayali anlatımı olan halk hikâyeleri. Mitoloji, mitleri, doğuşlarını, anlamlarını yorumlayan, inceleyen bilim ve bir ulusal bir dine özellikle Yunan ve Latin uygarlığına ait mitlerin, efsanelerin bütünü olarak açıklanmaktadır.

Türk toplumlarının mitolojiyle ilgili bilgilerinin çoğunu bilim insanları, misyonerler, seyyahlar ya da yabancı araştırmacılar derlemiştir. Türk mitolojisiyle ilgili bilgilere en çok Çin kaynaklarında rastlanmaktadır. Orhun-Yenisey yazıtlarında belirlenen mitolojik ögelerin sistemli hale getirilmesi Türk mitoloji çalışmalarında önemli adımlar oluşturdu.

İ.Biçurin elde ettiği malzemeleri Rusça’ya aktarmış ve Türk mitolojisi ve tarihi hakkında önemli bilgiler elde etmiştir. Biçurin yazdığı üç ciltten oluşan kitabında yaradılış ve türeyiş mitlerine özel önem vermiştir.

Rodloff ‘’Sibirya’dan’’ adlı çalışmasında özellikle şamanist mitolojisi ile ilgili önemli bilgiler sunar.

İ.Stebleva Türk mitoloji hakkında bir makale kaleme almıştır. Bu makalede Umay Tanrıçası ve onun geniş tarihi hakkında işlevsel bilgiler ortaya koymuştur.

Papaz olan Verbitskiy ise şaman verilerine bakarak Türk mitolojisi hakkında bilgiler verir.

Yabancı bilim araştırmacılarının yanı sıra kimi Türk kökenli araştırmacı da 19.yy.’dan itibaren Türk mitolojisi hakkında araştırmalar yapmışlardır. Bu araştırmacılar arasında Fuat Köprülü, M.H.Tahmasib, R.Efendiyev, Abdülkadir İnan, Emel Esin, Murat Uraz sayılabilir.

Bir cevap yazın