Sümer Mitolojisi Tanrıları Kimlerdir?

Sümer mitolojisi tanrıları

Sümer mitolojisi tanrıları, görünümleri insanlara benzer şekilde tasvir edilmiştir. Davranış özellikleri açısından da insana benzer davranışlar sergilemekteydiler. Yeme, içme, hastalanma, yaralanma ve evlenme gibi olayları yaşar, insanlar gibi mutlu, kızgın ya da nefret duygusuna sahip olarak tasvir edilirlerdi. Olağanüstü güçleri hiyerarşik düzende üst konumda olan tanrılar tarafından belirlenmiş yasalara bağlı olarak kullanılabilirdi.

Sümer Tanrılarının Nitelikleri

Sümer mitolojisi tanrıları, insana benzer nitelikleri bakımından evlenip çoğalırlardı ve bunun sonuncunda da aile kurup her aile bireyi le birlikte Mezopotamya’ya ait şehirlerden birinde koruyucu olarak görev alırlardı. Önemli konularda şehirlerin önde gelen rahipleri ile iletişime geçip sorunlara çözüm aramaktaydılar. Ancak tanrıların zamanları çok değerli görüldüğü için her bir ailenin sorununa vakit ayıramayacakları için her bir aileye bir koruyucu tanrı koyarak buna bir çözüm oluşturmuşlardır.

Böylece aileler şehirlerinin tanrılarının yanı sıra koruyucuları için de adak adamaktan sorumlu olmuşlardır. Bu şekilde de refah seviyesini yükseltmeyi hedefleyen tanrılar, ticari ya da ekonomik veyahut askeri bakımdan da şehirde yaşayan haklı daha fazla mutlu edeceklerdir. Önemli şehirlerin tanrılarına da devlet özelinde çok daha fazla saygı gösterilmektedir.

Ziggurat adı verilen üç ana bölüm, erzaklar için depo, okul, tapınak ve rasathane bölümlerinden oluşmakta ve tapınak kısmı şehrin koruyucu tanrısı olarak görevlendirilen tanrıya adanmıştı. Sümer mitolojisi tanrıları, kendileri için kurulan mabetleri yaşam alanı olarak seçmişler ve yapılan araştırmalar neticesinde Sümerlilerin tekne ve savaş arabalarıyla yolculuk yaptıkları ortaya çıkmıştır.

Sümer Tanrıları

Sümer mitolojisi tanrılarıarasında yer alan en etkili ve Sümerlerde yazgıyı belirleyen 7 tanrı bulunmaktadır.

An (Anu)

Tanrıların babası olarak göklerin hükümdarıdır. En önemli tanrı olan An’ın, Enlil, Enki ve İanna’nın babası olduğuna inanılmaktadır. Gökyüzünün en üst katında olduğu düşünülmüştür. Başkent Uruk’un koruyucu tanrısı olması ve aynı zamanda Uruk şehrinde yaşamayanların da adak adadığı ve saygı duyduğu bir tanrı olarak görülmüştür. Ancak sonraki dönemlerde An’ın oğlu Enlil’e en büyük oranda güç aktarılması, Uruk şehrinin dini merkez olarak kabul edilmesini engellenmeye başlamıştır.  An’ın semavi bir tanrı olarak görülmesi Eski Türklerdeki Göktanrı inancı ile benzerlik göstermektedir.

Enlil (Nunamnir)

An’ın hayatını kaybetmesi sonucu oğlu olan Enlil, en güçlü tanrılardan biri olarak görülmektedir. Babasından sonra baş tanrı unvanı alarak hava ve fırtınaların kontrolüne sahiptir. Rüzgarın efendisi sıfatı da Sümer tabletlerinde görülmüştür. Evrende düzeni sağlama görevine sahip bir tanrı olarak din merkezi olan Nippur şehrinin aynı zamanda koruyucusudur. Babası An gibi Enlil’e duyulan saygı bu şehirlerin de sınırlarını aşmıştır. Yeryüzü tanrısı Ki ile gökyüzü tanrısı An’ı ayırmış, annesi Ki ile birleşmesi sonucunda da insanlar yaratılmıştır.

Enki (Ea)

Enki,Sümer mitolojisi tanrıları dışında aynı zamanda Babilliler ve Akadların da taptığı bir tanrıdır.Akadca’daEa olarak da geçmektedir. Eridu şehrinin koruyucu tanrısıdır. Ayrıca yeryüzü sularının tanrısı olarak da adı geçmektedir. Enki, bilgelik ve zeka tanrısı olarak da kabul edilmiştir.

Enki’nin yaratma gücü sayesinde bitkiler doğmuş ve su kaynakları da insanlara kadar ulaşmayı başarmıştır. Bu sayede de tarım kavramı Enki’nin yardımı ile gelişerek ülkede üst noktaya doğru ilerlemiştir. Bunların yanı sıraEnki’nin insanları en çok düşünen bir tanrı olduğu, onları tanrıların gazabından koruduğuna dair birçok destanda adı görülmektedir.

Nihursag (Nintu)

Sümer mitolojisi tanrıları arasında bulunan Nihursag, Babillilerin ve de Asurluların da taptığı bir tanrıçadır. Sümerlilerde büyük toprak ana ve tanrıların anası olarak görülmektedir. Birçok tanrı ve tanrıçayı doğurmuş olduğuna inanıldığından dolayı bu sefer de ülkedeki krallar onun oğulları olduğunu iddia etmeye başlamışlardı. Bunun nedeni de hem siyasi hem de dini güç elde etme çabasıdır. Sümer destanlarında oğlu Enki ile ilişkide olduğu ve aynı zamanda ona lanetler ettiği de görülmektedir.

Nanna-Sin (Sin)

Nanna,Enlil’in oğlu, aynı zamanda da ay tanrısı olarak görülmektedir. Cehennemde doğduğu ve yeraltında ölüleri yargıladığı ve halklarına kötü davranan kralları ise en ağır şekilde cezalandırdığına inanılırdı. Enlil, ay ışığının parlaklığından dolayı hilal, ejderha ve boğa gibi semboller ile nitelendirilmiştir. Ur şehrinin de koruyucusudur.

Utu (Şamaş)

Sümer mitolojisi tanrıları arasında güneş tanrısı olarak Utu, ay tanrısı Nanna-Sin’in oğlu olarak geçerken, Akadlar tarafından da Şamaş olarak adlandırılmıştır. Utu’nun görevi yeryüzündeki her şeyi ısıtmaktır. Gündüz erken saatlerde doğu kapısından geçerek yeryüzüne girer ve görevini tamamladığında da ölüler diyarının kapısı olarak görülen batıdan çıktığına dair anlatılar bulunmaktadır. Hem güneşin parlak ışıklarıyla özdeş olarak görülmüş hem deadalet, düzen ve hukuk tanrısı olarak mitolojide yer almıştır. İlahi yargıç sıfatıyla mitolojide yer alırken bunların yanı sıra insanların mutluluğunu, refahını düşünen bir tanrı olarak da Gılgamış destanında da adı geçmektedir.

İnanna (İştar)

İnanna, Güneş tanrısı Utu ve yeraltı kraliçesi Ereşkigal’ın kardeşi olarak tabletlerde görülmektedir. Akad mitolojisinde de adıİştar olarak geçmektedir. Babası tam olarak bilinmemekle birlikte An ya da Enlil olarak ikisinden biri olduğu düşünülmektedir. An ile aynı kenti paylaşması sonucu ilk dönemlerde gölgede kalmasına neden olmuştur. Ancak sonrasında An’ın güç kaybetmeye başlamasıyla İnanna ön plana çıkmaya başlayan Sümer mitolojisi tanrılarıarasında yer alacaktır.

Bu tanrıça, Yahudi inanışında Asterte, Yunan mitolojisinde Afrodit ve Roma mitolojisinde de Venüs olarak görülmektedir. Güzellik, aşk, bereket, çoğalma ve önderlik konularının tanrıçası olarak kabul edilen İnannabunların yanında aynı zamanda savaş ve kavganın da tanrıçası olarak belirtilmiştir.

Uruk Kralı Dumuzi’nin rahipler tarafından çobanların tanrısı olarak ilan edilmesinden sonra İnanna onunla evlenmiştir. Bu şekilde de kutsal evlenme geleneği başlatılmıştır. Sümer mitolojisinde sevgi dolu bir tanrıça olarak tasvir edilmesine karşın Gılgamış Destanı’nın bir bölümünde de belirtildiği üzereDumuzi’yiçok fazla üzmüş ve onu mahvetmiştir.

Sümer Mitolojisi’nde Diğer Tanrılar

Sümer mitolojisi tanrılarıbelirtilen yedi yazgı tanrısı ile sınırlı değildir. Bunlardan yaklaşık olarak üç bin tanesi tabletlerde bulunmaktadır. Farklı abje ve hareketlerin yüzlerce tanrısı bulunmaktadır.

Ereşgikal, yeraltı dünyasının kraliçesi; Nigirsu, verimlilik tanrısı; Nergal, savaş ve felaket tanrısı; İşkur yağmur, fırtına ve kehanet tanrısı; Gibil ise muhakeme ve ateş tanrısı olarak Sümer yazıtlarında en çok adı geçen tanrı ve tanrıçalardır. Ayrıca yazılı metinlerde yer edinemeyen ve unutulan birçok tanrının da olduğu düşünülmektedir.

Ayrıca Annınnaki’ler ve de İgigi’ler Sümer mitolojisi tanrılarıarasında yer almaktadır. Evrenin ve insanların oluşturulmasından önce Sümer tanrıları arasında köle tanrılar olarak yer almaktaydılar. Ancak Enki, tanrıların tanrılara hizmet etmesini kabul etmemiş ve bunun akabinde yedi yazgı tanrısı insanları yaratmıştır. İgigi’ler gölerin tanrısı An’ın yanında ve Anunnaki’lerin de Ereşkigal’in yanında görevlendirildiği görülmektedir.

Yayım tarihi
Genel olarak sınıflandırılmış

Yorum Gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir