Semrük Bürküt

Semrük Bürküt

Dünyanın en eski mitolojilerinden biri olan Türk Mitolojisi, unsur ve anlatım bakımından farklı Türk topluluklarında değişiklikler gösterebilmektedir. Bunda Türk topluluklarının yayıldığı geniş coğrafyanın, mitoloji üzerine olan etkisi de bulunmaktadır.

Türk mitolojisi hakkında çok kısıtlı olup, bu mitoloji hakkında bilgilerimiz genellikle sözlü gelenek ile aktarım şeklinde günümüze gelmiştir. Türk mitolojisinde pek çok unsura ek olarak tanrı ve tanrıça rolü üstlenmiş olan karakterler de görülmektedir. Türk toplulukları göçebe yaşam tarzlarından dolayı bu mitolojiyi gittikleri her yere taşımışlar, böylece gittikleri yer ile aralarında kültürel alışveriş meydana gelmiştir. Bunun bir sonucu olarak Türk mitolojik unsurları, çeşitli milletlerin kavimlerinde rastlanabilmektedir.

Bu yazımızda, Türk mitolojisinde yer alan unsurlardan Semrük Bürküt’ü derledik.

Semrük Bürküt Kimdir?

Türk mitolojisinde sıklıkla görülmekte olan kartal, güneş kuşu olarak ta tanımlanmaktadır. Kartallar arasından çift başlı kartal da Türk mitolojisinde önemli bir yere sahiptir. Semrük Bürküt de kartal ve çift başlı kartal ile yakından ilgili olan bir unsurdur. Türk boylarından olan Oğuzların da sembolleri arasında yer almaktadır.

Türk topluluklarından olan Yakutlarda çift başlı kartala Öksökö Kuşu adı verilmiştir. Buna karşılık Türkçe ’de kartal kelimesi Bürküt ile ifade edilmektedir ve büyük kartallara Bürküt denilmektedir. Bakır tırnaklı olup, sağ kanadı ile güneşi, sol kanadı ile de ayı kaplamaktadır. Bu nedenle Gök Kuşu olarak adlandırıldığı da görülmektedir. Kötülük ile mücadelenin de sembollerinden birisi olan kartal, gök ile yer arasında olan mesafeyi hızlı bir şekilde gidip gelebilmektedir.

Söz konusu olan çift başlı kartallar, bazen Kayın Ağacının tepesinde tasvir edilmekte olup, Türk Mitolojisinde Ülgen’in sembolüdür ve çift başlı Öksökö Kuşu gökten yıldırım indirmektedir. Başkurtlarda da görülmekte olan bu unsurda ise Semrük, çift başlı bir kartal olup, bu başlardan birisi insan başıdır.

Çift başlı kartallar, tanrıya açılan gök kapısını beklemektedir ve Gök Tanrının sembolü olarak görülmüşlerdir. Normal canlıların yukarıya geçmelerine izin vermeyen bu kartal, kendisi de yukarı çıkmamaktadır. Görevlerinden birisi de tanrının mesajlarını kağan ve kamlara iletmektir. Türk Mitolojisinde önemli bir yeri olan Hayat Ağacının en üstünde bir çift başlı bir kartal yer almaktadır.

Kartal ve Türeme

Türk Mitolojisinde türeme ile ilgili konularda görülmekte olan kartaldan aynı zamanda ilk kam dünyaya gelmiştir. Buna göre tanrı, insanları kötülükten korumak için bir tanrı görevlendirmiş, ancak insanlar onu anlayamamıştır. Bunun üzerine tanrıdan yardım isteyen kartala tanrı, ilk karşılaştığı insana kamlık vermesini söylemiştir. Kartal, ilk olarak bir ağacın altında uyumakta olan bir kadın ile karşılaşmıştır. Kartal, onun ilişki kurmuş ve bir süre sonra bir çocuk dünyaya gelerek, ilk kam olmuştur.

Bir cevap yazın