Ötüken

Ötüken

Türk tarihinde başkentlik yapan önemli şehirlerden biri olan Ötüken, Göktürklerin başkentliğini yapmıştır. Bunun haricinde Türk tarihi boyunca Uygurlar ve Kırgızlara da başkentlik yapmış şehir, Türk inancına göre bütün büyük Türk devletlerine başkentlik yapması gereken yerdi.

Ötüken, Türk Mitolojisinde de yeri vardı. Ötüken Dağının koruyucu ruhu olup Nama’ydı. Ötüken Türklere göre kutsal bir yer olup, yazıtlarda da kötülüklere karşı sığınılabilecek bir yer olarak gösterilmektedir. Türk inançlarında toprak Ana’ya da verilen isimlerden biridir. Toprak Ana’nın mutluluğu, ağaçlardan belirlenmektedir. Eğer ağaçlar güçlü, sağlıklı ve bol meyveli ise toprak ana insanlardan mutludur. Ona edilen dualar ise en güçlü ve büyük ağaca edilir.

Bugün, Moğolistan’da da Ötüken Dağ adında bir yer bulunmaktadır. Moğolca adı ise Otgon-Tenger’dir. Konum olarak Moğolistan’ın orta kesiminde yer almaktadır. Halk bu dağı çok kutlu dağ olarak inanmakta olup, bütün güçlerin kaynağı olarak görülmektedir.

Yazılı kayıtlara göre Ötüken

Ötüken ’in hangi bölgede olduğu, henüz tespit edilememiştir. Ancak Rusya ve Moğolistan arasına, Orhun nehri kaynağında olduğu düşünülmektedir. Buna karşılık yeri hakkında bazı düşünceler mevcuttur.

Bilge Kağan, Orhun kitabelerinde Çinlilere karşı dayanabilmek adına Ötüken ormanından ayrılmama tavsiyesini yapmaktadır ve Ötüken Dağını da Türk memleketini yüreği olarak belirtmektedir.

Çin kaynaklarında Ötüken Dağı, Ötüken yeri gibi isimlerle tanımlanan Ötüken, Çin kaynaklarında ormanlarla kaplı bir yer olarak tarif edilmektedir. Divan-ı Lügati’t-Türk’te yazar Kaşgarlı Mahmud, Ötüken’i Uygur topraklarına yakın ve Tataristan çöllerinde bir yer adı olarak tarif etmiştir.

Türk Mitolojisinde Ötüken

Etüken olarak da geçmekte olan mitolojik karakter, yeryüzü tanrıçasıdır. Toprağı ve yeri simgeleyen Etüken, aynı zamanda devleti ve egemenliği de koruyup gözetmektedir. Etüken, yeryüzü ile bağlantılı olarak toprağı ve onunla bağlantılı olan tüm her şeyi, toprağa bağlı üretimi, tarımı, hasadı korumaktadır. Etüken, insanların bilmediği ve ulaşamadığı bir yerde, topraktan yapılmış bir evde yaşamaktadır. Eşi Natıgay da toprak tanrısı olarak görülmektedir ve çocukları, hayvanları ve bitkileri korumaktadır.

Ötüken, aynı zaman Türklerin de yeryüzünde ilk var olduğu, buradan da tüm Dünya’ya yayıldıkları yerin ismi olarak da kabul görülmektedir.

Bir cevap yazın