Mitoloji türleri

Mitoloji Türleri Nelerdir?

Mitolojitürleri; bir grup, din ya da halk kültüründe tanrılar, doğa üstü olaylar ya da kahramanlık Mitolojik hikayelerin sözlü ya da yazılı olarak farkı kültürlerde ele alınmasıdır. Mitoloji toplumsal ve efsanevi hikayeleri inceleyen, yorumlayan ve araştıran bilim dalıdır.

Mitolojik hikayelerin hangi amaç ile ortaya çıktığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, genellikle din adamları ve yöneticiler tarafından ortaya atılmıştır. Bu hikayeler genellikle geleneksel bir yöntem olan sözlü yollar ile ortaya atılmıştır. Ancak zaman içerisinde kaleme de alınarak Mitolojik hikayeler kalıcı bir hale getirilmiştir. Mitoloji’nin Antik dönemde bu kadar yayılım göstermesi türlerinin de ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Mitoloji’nin 7 farklı türü bulunmaktadır.

Mısır Mitolojisi

Mısır uygarlığında Mitoloji kendini M.Ö 4000 sonlarında göstermeye başlamıştır. Yukarı Mısır ile Aşağı Mısırın tek otoritede birleşmesi sonrasında tam anlamıyla olgunluk sürecine girdiği söylenebilir. Mitoloji türleri arasında önemli bir yere sahip Mısır Mitolojisi diğer uluslardan ayrı bir seviyede olup, her şey sembollerle ifade edilmiştir. Bu türde tasvir ve semboller oldukça çok ve çarpıcıdır.

Bunun yanı sıra her Mitolojik hikayenin arkasında felsefik düşünceler yer almaktadır. Mısır Mitolojisinde sık sık tanrı inancı değiştirilmiştir. Özellikle Mısırın her bir köyünde farklı bir Tanrıya inanışlar ortaya çıkmıştır. Mısır’da dönemin en önemli Tanrıları arasında güneşin tanrısı Ra, yarı insan yarı tanrı Osiris bulunmaktadır. Ayrıca Osirisin eşi İsis, çocuğu Horus’ta dönemin önemli Tanrıları arasında yer almaktadır. Mısır halkında Osiris’in öldükten sonra dirileceği düşüncesi hakimdi.

Tanrıların ölümünden sonra onların mezarları büyük piramitler şeklinde inşa edilirdi. Halkta Tanırının yeniden dirileceği düşüncesi hakim olduğu için mezarların içerisinde Tanrıların özel eşyaları, mücevherleri, sevdiği yiyecek ve içecekleri yerleştirilirdi. Ayrıca piramitlerin içerisine heykelcikler konarak dirildiğinde heykellerin hizmet edeceği düşünülüyordu. Mitolojitürleri arasında bulunan Mısır mitolojisi sonucunda oluşan piramitler günümüzde birçok kişi tarafından yoğun ilgi görmektedir.

Hitit Mitolojisi

Hitit Mitolojisi, Hititlerin M.Ö 2000 yılında Kuzey Karadeniz bölümüne yerleşmesi ile ortaya çıkmaya başlamıştır. Başkentleri Çorum olan Hititler bu bölgede çok sayıda tanrı ve tanrıçalara tapmışlardır. Hiti Mitolojisi tüm olayları Tanrılara bağlamışlardır. Özellikle doğa üstü olayların nedenlerini hep Tanrıya yüklemişlerdir. Tanrıların istediğinde gidebildiği ve gittiklerinde doğanın bu gidişten olumsuz etkilendiği düşüncesi gütmüşlerdir.

Bu nedenle Tanrılarına karşı oldukça saygılı davranarak bin Tanrılı halk adını almışlardır. Hitit Mitolojisinde en önemli Tanrılar arasında fırtına tanrısı Eril ve güneş tanrısı Dişil bulunmaktadır. Mitoloji türleri arasında yer alan Hitit Mitolojisinin özgünlüğünden bahsedilebilmesi mümkün değildir. Hititler Mitolojide ağırlıklı olarak Mezopotamya’ nın etkisinde kalmışlardır. Hitit efsaneleri Yunan Mitolojisi ortaya çıkana kadar devam etmiştir. Günümüzde Çorum Hattuşa’da Hitit Mitolojisine dair izler görebilmek mümkündür.

Sümer Mitolojisi

Mitoloji türleri arasında önemli bir yere sahip olan Sümer Mitolojisi, Sümerlerin Mezopotamya bölgesine yerleşmesinden sonra M.Ö 3500 yıllarında ortaya çıkmıştır. Sümer kavmi, Mezopotamya’da daha sonra ortaya çıkacak bütün kavimlerde etkisini göstermeyi başarabilmiş önemli bir kavimdir. Sümerler yazı, dil, astronomi, matematik, din, büyü gibi alanlarda öne çıkmışlardır. Sümer Mitolojisinde din ve bilimle ilgili birçok hikaye bulunmaktadır. Sümerler çok sayıda tanrı, tanrıça, yaradılış ve öyküler diyarını ele almışlardır.

Tek tanrılı inanışlarının bulunduğu kadar çok tanrılı inanışlarda bulunmaktadır. Mitoloji türleri arasında yer alan Sümer Mitolojisinde her nesnenin bir tanrıçası bulunmaktaydı. Her tanrı insan görünümünde ancak insan görünümünde, üstün güçleri bulunan ölümsüz varlıklardı. Herşey tanrılara sorularak ona göre yapılırdı. Sümerler panteonu tanrılarını yaratan ilk kavimlerdir. En önemli tanrıları arasında ise Kral tanrı Enlil, su tanrısı Enki, güneş tanrısı Utu, Venüs tanrısı İnannadır. Su tanrısı insanlar ve büyücülerin koruyuculuğunu yapmaktadır. Güneş tanrısı Utuinsanlığı ve tanrıları koruyandır. Venüs tanrıçası İnanna ise aşıkların ve savaşçıların koruyucu olarak bilinmektedir.

Frigya Mitolojisi

Mitoloji türleri arasında en sıra dışı olayların ve hikayelerin yer aldığı mitoloji Frigyalılara aittir. Başkenti Gordion olan Frigler mitolojisi ile Yunan ve Roma mitolojisini etkilemişlerdir. Frigya mitolojisinde analık, üreme, dişilik, bereketi temsil eden tanrıça oluşumları bulunmaktadır.

Hayvanların yer aldığı tanrıçalarda doğa üzerinde sınırsız egemenlik temsil edilmiştir. Frigya mitolojisinde rahiplerin psişik yeteneklerinin olduğu, tılsımlı taşlarının bulunduğu ve kendilerini hadım ettikleri bilinmektedir. Frigya mitolojisinde en tanınmış tanrıçalar ana tanrıça Kibele, efsanevi kral Midas, kırların tanrısı Pan olarak bilinmektedir.

Lidya Mitolojisi

Lidya Mitolojisi, Anadolu’da M.Ö 6. Yüzyılda ortaya çıkmıştır. Lidyalıların dini inanışları ile ilgili kesin bir bilgi bilinmemekle birlikte, İyonların etkisi altında kalındığı düşünülmektedir. Lidyalılar ana tanrıça olan Kibele’ye büyük saygı duymaktaydılar. Rahiplerin tamamı dinsel törenlerde Kibele’ye kırbaçlar, bukleler, tefler ve ziller sunmuşlardır.

Lidya Mitolojisinde Zeus, Apollo ve Artemis gibi tanrıçalara da inanılmıştır. Bunun yanı sıra Mitolojide Lidyalıların gücünü ve zenginliğini Karun’dan aldığına inanılırdı. Mitoloji türleri arasında bulunan Lidya Mitolojisinde pek çok efsanevi hikayeler bulunmaktadır. En önemli efsanelerden bir tanesi Şimera ile Bellerophon arasında geçen efsanevi olaydır. Bunun yanı sıra Olimpiyat meşalesi efsanesi son derece önemlidir.

Roma Mitolojisi

Mitoloji türleri arasında en önemlilerinden bir tanesi Roma mitolojisidir. Roma mitolojisi Yunan mitolojisi ile benzerlik göstermektedir. Roma mitolojisinde iki farklı bölüm bulunmaktadır. Birinci bölümde genellikle edebi konular bulunurken, ikinci bölümde ağırlıklı olarak inançlarla ilgili efsanevi olaylar yer almaktadır. Bu mitolojide en önemli ana tema kahramanlık olmuştur. Predeist çağ döneminde Romalılar hiçbir tanrıya tapmamaktadırlar.

Ancak bu dönemde dahi iyiye ve güzele yönelim göstermişlerdir. Büyü ile çok uğraşan Romalılarda, Lar ev Penat tanrıçaları ortaya çıkmıştır. Bu tanrıçalar herkesin evinde ayrı bulunurdu ve bu tanrıçalara tapınaklarda tapınılmazdı. Roma mitolojisinde yalnızca kahramanlık hikayeleri değil, tanrılar ve doğa üstü olaylarda bulunmaktadır. Mitoloji türleri arasında önemli bir yere sahip Roma mitolojisinde en önemli tanrıçalar Zeus, Neptunus, Hera, Ares, Athena, Venüs, Hermes ve Artemis’tir.

Yunan Mitolojisi

Yunan mitolojisi, Mitolojinin temelini oluşturan önemli bir kavramdır. Bu mitoloji türünde genellikle yakın doğudan etkilenilmiştir. Yunan mitolojisinde hikayelerin büyük bir çoğunluğunu yaratım süreci, tanrı, tanrıça ve kahramanlar konu edilmiştir. Efsanelerin neredeyse tamamında tanrılar genellikle insan benzeridir. Ayrıca Yunan mitolojisinde tanrı konusunda Mezopotamyalılardan etkilenilmiştir. Bu mitolojide güzellik ve canlılık yoğun bir şekilde ele alınmaktadır.

Bu nedenle mitolojik hikayeler şair, ressam, sanat ve edebiyat konularına da ilham olmuştur. Bu mitolojide her tanrının görüşü, kişiliği ve uzmanlığı farklıdır. Tanrılar her şeyi bilen, simgelerle kendini belli eder ve oldukça fazla işlevi bulunmaktadır. Tanrılar tüm hastalıklara direnç gösterebilen, yaşlanmayan, doğa olaylarından sorumlu olan, çok güçlü kavramlardır. İnsanların eylemlerine yön verebilen, onlarla istenildiğinde konuşabilmektedirler. Ancak inanışa göre Tanrılar yalnızca kadere boyun eğmek zorunda kalmışlardır.

Yunan mitolojisinde tanrı ve tanrıçaların önemi büyüktür. Bu nedenle tanrılar insanların her işine karışma hakkına sahiptir. Tanrılar ile ayin ve dua yöntemi ile iletişim kurmak mümkündür. Tanrının cevabı ise rüya ya da kehanet ile beklenmektedir. Yunan mitolojisinde tanrılar Olimposlu tanrılar olarak anılmaktadır. Ayrıca Olimposlu tanrılar iki gruba ayrılmaktadır. Birinci grup tanrıları Titan soyundan ikinci grup tanrıları ise Zeus’un çocuklarıdır. Mitolojide tam olarak 12 tanrı vardır. Biri eklenirse içerisinden bir tanesi çıkarılmaktadır.

Bir cevap yazın