Mısır Mitolojisi

Mısır mitolojisi İslamiyet ve Hıristiyanlığın yükselmesinden önce, neredeyse 3 bin yıldan daha uzun bir süre Mısır halkı tarafından inanılan dini inançlardır. İnsanlar doğaüstü varlıklara ilk çağlardan itibaren ilgi duymuşlardır. O dönemlerde açıklanması zor olan gök gürültüsü, fırtına ya da şimşek gibi doğa olaylarının, tanrıların alameti olduğuna inanmışlardır. İlerleyen zamanlarda ise bu tanrıların daha farklı kehanetlerinin olduğuna inanarak mitolojinin oluşmasını sağlamışlardır.

Neredeyse çoğu millette olan mitolojiler arasında Mısır’ın mitolojisi de bulunmaktadır. Mısır mitolojisinin tarihin ilk çağlarına uzandığını ve dolayısıyla en eski mitoloji olduğunu söylemek mümkündür. Tanrıları, çeşitli hikayeleri ve pek çok kehaneti ile Mısır mitolojisi oldukça zengin bir mitolojidir. Diğer mitolojiler ile arasındaki en büyük fark ise sembollerle anlatılıyor olmasıdır. Mısır dini genel olarak henoteistik – politeistik (çoktanrıcı) bir yapıdadır. Fakat zamanla monoteistik (tektanrıcı) bir hale gelmiştir.

Mısır Mitolojisinde İnanışlar

Mısır’ın kuruluşunun ilk zamanlarında insanlar dini inançları bakımından beş gruba ayrılmaktaydı. Bu grupların çeşitli isimleri, tanrıları ve bölgeleri bulunmaktaydı. 5 gruba ayrılmış olan bu gruplar; Chnum – Satet – Anuket üçlüsü, Amon – Mut- Khons üçlüsü, Ptah – Sekmet – Nefertem üçlüsü, Ennead ve The Ogdad olarak adlandırılmıştır. Ennead dokuzlu, ogdoad sekizli, ve diğerleri ise üçlü tanrının varlığına inanmaktadır. Bu dini gruplara ilişkin inanç sistemleri ve bulundukları bölge gibidetaylı bilgiye yazının devamında yer verilmiştir.

Mısır Mitolojisinde Ennead

Anlamı dokuzlu olan Ennead, 9 temel tanrıyı ifade etmektedir. Mısır mitolojisi dini inanç gruplarından biri olan Ennead inancında dokuz tanrının varlığına inanılmaktadır. Kurulduğu ve yaşadığı şehir Heliopolis’tir. Bu inanışa göre ana tanrı Atum (Atum – ra) kabul edilmektedir. Bu inançta inanılan tanrılar ise şu şekildedir.

  1. Atum
  2. Şu: Atum’un çocuğu
  3. Tefnut: Atum’un çocuğu
  4. Geb: Şu ve Tefnut’un çocuğu
  5. Nut: Şu ve Tefnut’un çocuğu
  6. İsis: Geb ve Nut’un çocuğu
  7. Osiris: Geb ve Nut’un çocuğu
  8. Set: Geb ve Nut’un çocuğu
  9. Neftis: Geb ve Nut’un çocuğu

Bazı kaynaklara göre de İsis ve Osiris’in oğlu Horus da yer almaktadır.

Mısır Mitolojiside The Ogdoad

Sekizli anlamına gelen inanış, Hermopolis şehrinde kurulmuştur. Bu inanışta sekiz tanrının varlığına inanılmaktadır. En büyük tanrı ise Thoth’tur. Mısır mitolojisi Ogdoad dininde4 kurbağa tanrıça ve 4 kurbağa tanrıya inanılmaktadır. Bu tanrı ve tanrıçalar aşağıdaki gibidir:

  1. Nun (Su tanrısı)
  2. Naunet (Su tanrıçası)
  3. Amun (Görünmezlik tanrısı)
  4. Amaunet (Görünmezlik tanrıçası)
  5. Heh (Sonsuzluk tanrısı)
  6. Hauhet (Sonsuzluk tanrıçası)
  7. Kek (Karanlık tanrısı)
  8. Kauket (Karanlık tanrıçası)

Mısır Mitolojisinde Üçlü İnanışlar

Diğer dini gruplar ise üçlü tanrıların varlığını kabul etmektedir. Khnum – Satet ve Anut üçlüsünde isimleri yer alan tanrılara inanılmaktadır. Ana tanrı olarak da Khnum’u kabul edilmektedir. Bu üçlü dini inanç Elephantine bölgesinde oluşmuştur. Bir diğer üçlü dini inanış ise Amon – Mut ve Khons üçlüsüdür. Teb şehrinde meydana gelen bu inanışta baş tanrı olarak Amon kabul edilmektedir.

O dönemlerde dini inanış olarak 5 gruba ayrılmış olan Mısır mitolojisi inanç gruplarından sonuncusu ise Ptah – Sekmet ve Nefertem üçlüsüdür. Diğer üçlülerde olduğu gibi adında yer alan Ptah, Sekmet ve Nefertem isimli üç tanrının da varlığına inanmaktadır. Memphis şehrinde ortaya çıkan bu inanışa göre baş tanrı Ptah kabul edilmiştir.

Mısır Mitolojisinde Yaratılış ve Ra

Mısır’ın kuruluşundan önce ve hatta hiçbir kara parçası dahi yokken Nun adında bir su kaynağı bulunmaktaydı. Son derece güçlü olan Nun, karanlıkta parlayan Ra adında bir yumurta oluşturdu. Ra oldukça kudretliydi ve istediği şekle girebilmekteydi. Gücün sırrı ise onun gizli ismindeydi. Şafakta Khapera’yım, öğle vakti Ra ve akşam ise Atum’um, dedi. Sonrasında ise güneş ilk defa yükseldi ve daha sonra battı.

Şu ismine geçtikten sonra rüzgar esti ve Tefnu isminde ise ilk nehir oluştu. Geb ismini seçtiğinde yeryüzü oluştu ve daha sonra Nut ismi ile gökkubbeyioluşturdu. Hapi ismine geçince muhteşem Nil Nehri oluştu. Dünya üzerindeki herşey bu şekilde oluştu, büyüdü ve gelişti.Mısır mitolojisi güneş tanrıçası olarak bilinen Radevamında insanlığın adını aldı ve nihayet insanlar oluştu.Böylelikle Ra’nın hem ilk tanrı hem de ilk firavun olduğunu söylemek mümkündür.

Mısır Tanrı ve Tanrıçaları

Antik Mısır tanrıları, Antik Mısır’da yaşamış insanlar tarafından tapınılan ilahların, tanrı ve tanrıçaların tümüdür. Antik Mısır pek çok tanrı ve tanrıçayı barındırmaktadır. Bu tanrılar ile birlikte oluşan çeşitli inançlar ve ritüeller ortaya çıkmıştır. Tarih öncesi dönemde ortaya çıkan bu inanç ve ritüeller Antik Mısır’ın özü haline gelmiştir. Mısır mitolojisi tanrı ve tanrıçalarından bazıları aşağıdaki gibidir:

  1. Geb: Yeryüzü tanrısıdır.
  2. Horus: Cennetin hükümdarıdır.
  3. İsis: Sanat tanrıçası olan İsis, Mısır’ınen büyük tanrıçasıdır. Simgesi ise Sirius yıldızıdır.Kutsal hayvanı ise kobra yılanıdır. Reenkarnasyon inancı ile birlikte Mısır halkı tarafından Cleopatra’nın içinde yaşadığına inanılmaktaydı.
  4. Nut: Gökyüzü tanrıçasıdır.
  5. Set: Kuraklık ve kötülük tanrısıdır.
  6. Osiris: Ölüler tanrısı olarak bilinmektedir. Mısır mitolojisi tanrılarının en önemlilerinden biridir.
  7. Şu: Rüzgarın ve havanın tanrısıdır.
  8. Tefnut: Nemin ve bulutların tanrıçasıdır.
  9. Ammut: Ölümsüz yaşama layık olmayan kişilerin kalbini yiyen canavardır.
  10. Thoth: Bilgeliğin tanrısıdır. İbiş kuşu başı ile resmedilen Thoth, Yunan tanrılarından Hermes ile özdeşleştirilmiştir.
  11. Hathot: Aşk ve neşenin tanrıçasıdır.
  12. Ptah: Artist ve madencilerin tanrısıdır.
  13. Sekhmet: Savaş tanrıçasıdır.
  14. Amon: Hermopolis rahiplerinin görüşlerine göre yaratıcı tanrıdır.

Mısır Mitolojisinde Nun

Nun, bir kişi olmaktan çok bir yerdir. Kainatın yaratıldığı ilk suların tanrısı olarak da bilinmektedir. Nun’un öncesi olmayan sonsuz bir su kütlesi olduğuna inanılmaktadır. Ra’nın ve dolayısıyla yaratılışın buradan oluştuğu inancı bulunmaktadır. Mısır mitolojisine göre Nun parlak bir yumurta oluşturmuştur. Bu yumurtanın adı Ra’dır. Ra çeşitli isimleri alarak evreni ve insanları yaratmıştır. Mısır mitolojisinde yer alan şekliyle yaratılışa ilişkin hikayeye yukarda yer verilmiştir.

Mısır Mitolojisinde Imhotep

Mısır mitolojisinde Imhotep’in yer etmesi oldukça ilginçtir. Bilindiği üzere Imhotep MÖ 3. Yüzyılda yaşamış, tıpta oldukça başarı göstermiş ve dahiliği herkes tarafından kanıtlanmış bir insandır. Imhotep firavun vezirliği yapmıştır. Aynı zamanda ilk piramidin mimarı olan Mısırlı Imhotep’in adı, halk tarafından efsanelerin de birleştirilmesi sonucu iyileştirici tanrısı ya da hekimlik tanrısı olarak anılmıştır.Mısırlı Imhotep dönemin tanrılaştırdığı bir insandır.

Bir cevap yazın